مندفع مىگردد و بدان سبب ، ايشان را ضعف طارى مىگردد . در اندرون آن دو زايده است كه آن را « قرنَى الرحم » نامند و در وقت مباشرت با وجود آن كه در آن حين منقبض مىگردند ، به سر حشفه خورده محسوس مىگردد ؛ خصوص هنگام حمل « 1 » كه فم آن ضيق مىباشد . و طول رحم قريب به ناف است تا آخر منفذ فرج با عنق آن . و عنق آن هر چند به حسب ظاهر عضلى اللحم [ و ] شبيه به غضروف مىنمايد ، امّا باطن آن نرم و لحمى است تا آسيبى به قضيب نرسد و مانع دخول نباشد و باعث التذاذ گردد . و نيز باعث التذاذ و حَظّ هر دو با هم ، توافق آلتين « 2 » است در صِغَر و كِبَر و توافق انزالين نيز ؛ زيرا كه فم رحم را احساس بسيار است و [ لذا ] از احتكاك سر حشفه بدان ، حظّ و لذت بسيار مىيابد و قعر رحم جاذب و مشتاق وصول منى است بدان و در صورتى كه احتكاك بسيار يابد و توافق انزالين شود لذّت تام مىيابد . و علّت انعقاد جنين نيز اين است . و در صورتى كه قضيب كوتاه و باريك و عنق رحم - كه به منزلهء غلاف و حكم قضيبِ مقلوب دارد - طولانى و وسيع باشد و علاوهء [ بر ] آن ، مرد [ هم ] سريع الإنزال باشد « 3 » - ، زن مطلقا حظّ و لذّت نيابد و متنفّر گردد از آن . و يا آن كه بالعكس قضيبِ [ مرد ] طولانى و سطبر و عنق رحم [ هم ] كوتاه و تنگ [ باشد ] ، زن از مجامعت اذيت تمام يابد و گريزان از آن باشد . و يا آن كه رحم [ كه ] مملوّ از رطوبات باشد ، در وقت مقاربت ، رطوبت بسيارى از آن مندفع گردد كه هر دو بىحظّ گردند . و نيز عنق رحم ، ليفى النسج و با شكنج مخلوق است ؛ براى آن كه تا طويل و قصير و عريض و ضيق گردد و قبض و بسط بر آن هنگام بول و مقاربت و وضع حمل آسان بود « 4 » و آسيبى بدان نرسد . [ دهانه يا فم رحم ] :

--> ( 1 ) . الف و ب : خمل . ( 2 ) . الف : آليتين . ( 3 ) . ب : ( باشد ) حذف شده . ( 4 ) . الف : ( بود ) حذف شده .